29 Kʒala 2026 - Cumaçxa


Ndğaneri nozit̆a: Ʒ̆ari na moğams ʒ̆ari mendiğams.
Günün sözü: Suyun getirdiğini su götürür!
Lazuri Leksepe - Lazca Şiirler

Lazuri Leksepe - Lazca Şiirler

Helimişi Xasani
Lazuri
Ç̆e biç̆i quci momçi

Ç̆e biç̆i quci momçi
Mo noqun he çobanis
Heya-ti çkvak omcvinams
Amerik̆aş noxmare
Frak̆i na-dilikunams
Si miş skirik, mişi
Zurnate goxoronams
Miş gurunik, miş skiri
P̆ia abdali şinams
Varşa diva abdali
Çkvas geluçan k̆avali
Hemuş xʒaperi mali
Mus uğut̆as halali
Aʒ̆i emus mçxu gyaqven
Amerik̆aş markvali
Ç̆umen kogeçams hemus
Upi k̆ak̆ali k̆ak̆ali
Si nosi tis giğun-na
Aʒ̆i guipaʒxali
Memisimini cuma
K̆oçinobas ant̆ali

Türkçe
Kulak ver delikanlı

Kulak ver delikanlı
Uyma sen o çobana
O'nu da otlatan başkası
Amerika'nın oyuncağı
Giymiş frakını bekler
Sen kimin oğlu, kim
Zurnayla horon oynatır
Kimin eşeği, kimi
Aptal yerine koyar
Sen aptal olma sakın
Kavalı başkasına çalsınlar
O'nun çürük malı
Ancak kendine helaldır
Çok iri gelir ona
Amerika'nın yumurtası
Yarın o'nun suratında
Boncuk boncuk ter akacak
Aklın başındaysa eğer
Kendine gel hemen
Kardeş sen beni dinle
Adama benze artık!

Malerse / Şair
Helimişi Xasani
Batumis, 1949
(Şilyançxoroşi jureneçi do nçxoro)
Kulak Ver Delikanlı: Helimişi'nin Amerikan karşıtı şiirlerinden biridir.
Çeviri: İsmail A. Bucaklişi



Lazuri
Moleni Lazi

Mele si eşi gixvenes k̆azi
Ar koxoʒ̆onapi mi voret Lazi
Mo gelamiçamt̆an çku mcveşi sazi
Ot̆eli ti skani moleni Lazi

Laşari kvağodes mtel faşistepes
İktes inç̆imoşes çku komemoles
Eşepe-çkini cengişa kezdes
Varşa ek̆askida moleni Lazi

Mo egzdimt̆an idi si skanebura
Rusi cumak̆ala si-ti tkvi ğura
Dibadasen ç̆ume p̆ap̆edaş mjora
Vixelaten irik moleni Lazi

P̆ost̆i-muşis renşa didi Stalini
Var goʒ̆vağen mitis ha dixa-çkini
K̆remlis tanut̆aşa he mjora-çkini
Ʒ̆ori ren, çkini ren p̆ap̆eda, çkini

Türkçe
Berideki Laz

Helimişi bu şiiri Türkiye'deki Lazlara mesajlar vermektedir.

Seni kazlarla eş tuttular ötede

Anlat onlara Lazın kim olduğunu

Bize eskimiş hikayeler anlatmasınlar

Yarın zaferin güneşi doğacak

Ve hepimiz çok sevineceğiz berideki Laz…

Malerse / Şair
Helimişi Xasani
Batumis, 1942(Şilyançxoroşi jureneçi do juri)
Açıklama, çeviri: İsmail A. Bucaklişi



Lazuri
Xopurepes

Xopurepe şeni doviri mt̆k̆uri
Ala Xopas z̆in xolo çkimi guri
Guri hek gz̆in-şakis var yulun şuri
Xopurepes vubir xolo Lazuri
   Mu p̆a, muç̆o p̆a, mişa medi p̆a
   Şur do guri var gz̆irare-i Xopa!

Xopas ne dixa miğun ne ğoberi
Ne oxori, ne tis momatfen ç̆eri
Govulur ma deli, devrişi steri
So gemomʒ̆k̆upas botanam hek seri
   Mu bğoda mali, pskidur xalali
   Ginon k̆oçi mşinit ginon abdali

Nana-çkimik hek mibiru onʒ̆elis
He ç̆alimi dixas gyacint̆u belis
He oxoris kva geşobdvit temelis
Xopurepes aya giçkinan mtelis
   Mu p̆a, muç̆o p̆a, mişa medi p̆a
   Şur do guri, var gz̆irare-i Xopa!

Ma Lazepe şeni didope mʒ̆iri
Mun na-vort̆i kovore var viktiri
Derdi var doskidu ma na-var bz̆iri
Xvala dudis var yemixtu inç̆iri
   E-ti yextasen, hat̆a mixʒasen
   Let̆a çkimişen ti kvanʒa ivasen

İri Xopurik var mşinams noseri
Bazik mşinams mʒika elapatxeri
Haşo miğun ma ikbali, gokteri
Okro xes yebzdim do nikten noşk̆eri
   Mitis var uçkin, ma-ti var miçkin
   Mo pskidur ma umuteli dixaş jin

Dobğuraşi birapa doskidasen
Çkimi şkule coxo çkimi skidasen
Kimi Xopurik guris memiç̆vasen
Kimik kança, kimik deli mşinasen
   Ne miğun bedi, ne mitiş medi
   Xopas z̆inşa guri çkimişi gverdi

Ma ne kança ne-ti deli var vore
Ne umuteloba pşinam oncğore
Xalali luk̆maş mamç̆k̆omale vore
Ne kyole bokaçam, ne kyole bore
   Ma haşo bore do ʒ̆ori bore
   Var vimxor, var miç̆k̆omapun oncğore

Kamuşalaşi pemʒkaşen ç̆uburi
İmxoran va ren-na ia punt̆uri
Gombundğolu gemat̆u nʒaşen kuri
Man-ti var vicer vort̆i-i Xopuri
   Mtel var gondunun, mtel var ijolen
   Nok̆uçxenepe çkimi Xopas koren

Mun na-miğun iri k̆oçepeşi ren
Çkar mutuşa ‘skani', ‘çkimi' var matkven
Ne na-renşa mitis mutu manz̆inen
Ne na-renşen mutu gegak̆ordinen
   E na ren koren, xolo-ti t̆asen
   Çkiniş-k̆ulenepek-ti ixmarasen

T̆anis t̆uʒa miğunanşa diʒxiri
Kiana vixmart muç̆o musafiri
Ç̆umen dudis kemixt̆anşi inç̆iri
Skani, çkimi, dixas geskidun iri
   Mutu var ganç̆en, ʒ̆ule ren let̆a
   Çkva mutu var ganç̆en tabutiş met̆a

Dro moxtasen var ivasen dixa-ti
Var doskidun k̆oçiş noxvenepe-ti
Ala kianas mutu var gyok̆ordun
Muruʒxepek varvalasen xolo-ti
   T̆u uçkineli, t̆asen xolo-ti
   Amus ne skan gik̆atun ne ğormoti

Tangri na-yoçkinu ren-na k̆oçi ren
K̆oçiş nosişen tangri didi va ren
Muşi yenoçkinuşa muk kyole ren
Na yojilasen-ti xolo k̆oçi ren
   Nosi nosi ren, uçodinu ren
   İa ne yiç̆open ne-ti gamiçen

K̆oçişi noçkine k̆oçepeşi ren
İa ne nixiren ne-ti impulen
Skidalaşen ekole kyoi va ren
Ren-na xvala veresia medi ren
   Haya aşo ren, iri ʒ̆ori ren
   Hem dunyaşen na-moxtu miʒ̆vi, mi ren

Noç̆arepe çkimi-ti çkimi va ren
K̆oçi vore ia-ti k̆oçişi ren
Ç̆ume ma çkva Lazuri var mabiren
Ne na-ibiranpeşen masiminen
   Çkva mutu va ren, iri diçoden
   Ğuraş ekole çkva skidala va ren

Namus p̆k̆itxat, namu voret noseri
Kiana dodgineri ren, gokteri
Didope nciris ret seri-ndğaleri
Gopucaman, skidut pucepe steri
   Mo iver puci, ma memiuci
   Elegibirpes, ʒ̆ori momçi quci

Mis ia cennetepe na-gikadems
Mo usimin molla, xaci, xocapes
Aşuğiş sazi var miğun tina xes
Ʒori nena vubir p̆ant̆a Lazepes
   Skidi xalali, mo re abdali
   Nciriş ora va ren, goipaʒxali

Unosepe şeni qoropa va ren
Noserepes k̆itxit, qoropa mu ren
K̆oçi, k̆oçi na-ʒ̆ipxums-ti nosi ren
K̆oçis na-var qorops muk k̆oçi va ren
   Giçkit̆an iris, koret-na t̆vinis
   Qoropa nomskun xvala k̆oçi sk̆iris

Dolokunuten k̆oçi var iʒaden
K̆oçiş nosi ren k̆oçi na-aʒaden
Ʒadum-na si k̆oçi ʒadi nositen
Nosiş gale k̆oçinoba var iven
   Na gibir steri, iri noseri
   Do, mo iver dixas bedi goç̆veri

Noserişa var golilams dubara
P̆ant̆a noserik dogidgims kandara
Mo giğurt̆as cebes k̆ap̆ik̆i para
Xvala mo rt̆a nosişen si fuk̆ara
   Mo rt̆a bunduri, şvanumşa şuri
   Uğnose k̆oçi ren, k̆oçepeş mt̆k̆uri

İri kumolis şarvali moz̆inan
Ala gverdi, k̆oçiş maymuni renan
Ʒori k̆oçis irek̆epe dodgiman
İrek̆i mutepeşiten ç̆opuman
   Var masincenan, var maʒxunenan
   İri şarvaloni k̆oçi miçkinan

Gurbet̆i ma var pşinam a Tiblisi
Vore tina ma babaşen muflisi
Skidalaşen ma-na manç̆enpe ebzdi
Ma ham dunyas hem dunyaş derdi var bzdim
   Ma ʒ̆ori vore, kança var vore
   Oşʒ̆anura çkimişi sk̆iri vore

Kianas ma pskidur kumoleburi
Çkvaş meşveluten va mişvanun şuri
Helimiş Xasani Vore Xopuri
Mtel Lazepes e-na vubir Lazuri
   Pşvanumşa şuri, vibir Lazuri
   Vibir-şakis var domidgitun guri

Türkçe
Hopalılara:

Hasan Helimişi, Hopalılara atfettiği bu şiir için "Benim bütün felsefem bu şiirin içindedir." demektedir. Helimişi'nin umutları, korkuları, özlemleri, hayalleri, hayal kırıklıkları, insanların kendisine ve kendisinin insanlara bakışını anlatmakta, öte yandan yaşam felsefesini özetlemektedir. Bu sebeple Helimişi'nin en önemli şiiri olduğunu söyleyebiliriz.

Ben dünyada adamcasına yaşıyorum
Başkasının yardımıyla nefes alıp vermiyorum
Ben Hasan Helimişi, Hopalıyım
Tüm Lazlara Lazca şarkılarımı söylüyorum...

Yaşamdan payıma düşeni aldım
Bu dünyada öbür dünyanın derdini çekmedim

Malerse / Şair
Helimişi Xasani
Tiblisi, 1970
Açıklama, çeviri: İsmail A. Bucaklişi



Lazuri
Ʒ̆ori Nenape

Ar xvala vore-na ğuraş cgineri
Bğurur giçk̆it̆an ma z̆iʒineri
Helimişi Xasani, Vasyuganis, 1951

¤¤¤¤¤

Muk̆o-ti ok̆oxva bombola mzesa
Bombolak xolo ikoms ağani
Giçkin-na dulya na-giğun misa
Andğa ok̆ogixvan ç̆ume ren skani!
Helimişi Xasani, Vasyuganis, 1949 Ʒ̆anağani 12

¤¤¤¤¤

Na var maçoden sabri komiçkin
Hele mu msincan xolo-ti
Muç̆o bivare let̆as var miçkin
Varşa gomʒ̆inʒ̆an let̆as-ti soti
Helimişi Xasani, Vasyuganis, 1949 Ʒ̆anağani 14

¤¤¤¤¤

Dido na-uçkin dido moğordun
Dunyas ne manz̆inen, ne-ti gyok̆ordun
Moilapaşi let̆aş yorğani
Dixas na-mogi dixas geskideun
Helimişi Xasani, Vasyuganis,

¤¤¤¤¤

Solen na moptit mi ren na uçkin
So mebulurt-ti mitis var uçkin
Let̆aşen mi moxtu mis eşap̆k̆itxat
Moro mus meşven e-ti si giçkin
Helimişi Xasani, Vasyuganis-Sibiris

¤¤¤¤¤

Eger usimadu nena zop̆on-na
K̆olo coğap̆işen-ti mo işumer
Meşvelu adet̆i si var giğun-na
Çkvaş meşvelu sin-ti mot çumer
Helimişi Xasani, Vasyuganis, 1949 Ʒ̆anağani 18

¤¤¤¤¤

Kianaşa mutu mogağu-i ki
Kianaşen oğmalu ikade
Xes na-gokaçun keşeganaxu-i ki
Xeşen na-gamt̆u isimadem
Helimişi Xasani, Vasyuganis, 1949 Ʒ̆anağani 21

¤¤¤¤¤

Jur quci giğun, jur ogni sin-ti
Jur nunk̆u na-uğun z̆irum-i miti?
Jur isimini do ar fara tkvi
Simaderi tkvi, he arteği-ti!
Helimişi Xasani, Vasyuganis, 1949 Ʒ̆anağani 26

¤¤¤¤¤

Muk̆o-ti giğut̆as dulya çetini
Kuz̆iri ar gza e do gyocgini
Na var icginen xvala ğuraren
Komulun ora he-ti icginen
Helimişi Xasani, Vasyuganis-Sibiris 1951

¤¤¤¤¤

Ç̆uç̆ut̆a re-na birtum si izer
Ti mo eʒ̆ozdim çkva jin mo iʒ̆k̆er
Movuçita ya do skidalaş boras
Muk̆o paʒxala ek̆o işkider
Helimişi Xasani

Türkçe
Kısa dörtlükleri

Ölümün yendiği yalnız bensem
Biliniz, gülerek öleceğim
Helimişi Xasani, Vasyugan, 1951

¤¤¤¤¤

Sen bozsan da örümcek ağını
Böcek yenisini yapar
Eğer işinin doğru olduğunu biliyorsan
Bozsunlar bugün, yarın senindir!
Helimişi Xasani, Vasyugan, 1949 Ocak 12

¤¤¤¤¤

Sabrımın bitmediğini biliyorum
Bakalım gene neyimi sınayacaklar
Toprak altında nasıl olacağımı bilmiyorum
Sakın toprakta da beni çekiştirmesinler
Helimişi Xasani, Vasyugan, 1949 Ocak 14

¤¤¤¤¤

Çok bilen çok aldanır
Dünyanın ne bir şeyi artar ne de eksilir
Toprak üstüne örtülünce
Dünyada yaptıkların gene dünyada kalır
Helimişi Xasani, Vasyugan,

¤¤¤¤¤

Nereden geldiğimizi var mı bilen
Nereye gittiğimizi de yoktur elbet
Topraktan kim geldi, kime soralım
Ya ne umuyorsun, onu da sen bilirsin!
Helimişi Xasani, Vasyugan-Sibirya

¤¤¤¤¤

Eğer düşünmeden söylüyorsan
Acı cevaptan alınma
Yardım etme adetin yoksa
Başkalarından da yardım bekleme
Helimişi Xasani, Vasyugan, 1949 Ocak 18

¤¤¤¤¤

Dünyaya ne getirdin ki
Ne götüreceksin
Elindekini muhafaza edebildin de mi
Kaçırdıklarına üzülüyorsun
Helimişi Xasani, Vasyugan, 1949 Ocak 21

¤¤¤¤¤

İki kulağın var, sen de iki anla
İki ağzı olanı gördün mü hiç
İki düşün bir söyle
Onu da düşünmeden söyleme
Helimişi Xasani, Vasyugan, 1949 Ocak 26

¤¤¤¤¤

İşin çok zor olsa da
Yolunu bulup üstesinden gel
Çaresi olmayan bir tek ölümdür
Günü gelir onun da çaresi bulunur
Helimişi Xasani, Vasyugan-Sibirya 1951

¤¤¤¤¤

Küçüksen hep sen ezilirsin
Ne eğ başını, ne de bak yukarıdan
Yaşamın boranından kurtulayım diye
Ne kadar çırpınırsan o kadar batarsın
Helimişi Xasani

Malerse / Şair
Helimişi Xasani
Ʒ̆ori Nenape - Kısa dörtlükleri
Çeviri:İsmail A. Bucaklişi

Leksepe Şiirler

Ç̆emu Çupina

¤ ¤¤¤
¤ ¤¤¤
¤ ¤¤¤
¤ ¤¤¤

Helimişi Xasani

¤ Kulak ver delikanlı
¤ Berideki Laz
¤ Hopalılara
¤ Kısa dörtlükleri

Mecit Çakırusta

¤ Köyüm

Nedim Tormanişi

¤ ¤¤¤
¤ ¤¤¤

Nurdoğan Demir Abaşi

¤ ¤¤¤

Selma Koçiva

¤ Karadeniz
¤ Garip
¤ Laz Gelini

Sinan Badişi

¤ Nereye Gitsem
¤ E Gülüm
¤ Hangi dili öğrensem?
¤ Hayat
¤ Kayıp
¤ Paylaşma
¤ Saklambaç
¤ Anlama
¤ Beni sevginle öldür
¤ Sonbahar
¤ Şimdi uzaklardasın
¤ Karadeniz otoyoluna
¤ Ne istersen yap
¤ Gitme
¤ Bende yok
¤ Seni bekledim dün gece
¤ İsteksizce

Ʒ̆ate Ʒ̆at̆uri

¤ Bizler Kaybedenleriz!
Mjora.Com Sözlük