Mzgudape 1 / Bitkiler 1

Bitkiler Mzgudape Mzgudapeşi Lazuri, Turkuri do Latinuri Coxope.
Bitkilerin Lazca, Türkçe ve Latince isimleri.

1. Mç̆k̆oni bot. - Meşe ağacı,
sapsız meşe
( Quercus petraea ssp. iberica )
Ardeşen ve Atina'da Mç̆oni denir.

2. Ç̆uburi bot. Kestane
( Castanea sativa, Fagaceae familyası )
Ç̆ubri, Ç̆urbi ve Ç̆uvri de denir.

3. Duʒxu bot. Ihlamur ağacı
( Tila rubra )
Viʒ̆e'de felamuri, Atina'da flamuri adıyla da bilinir.

4. Ʒ̆ipuri bot. Kayın ağacı
( Fagus orientalis , Fagaceae familyası )
Viʒ̆e'de Ʒ̆ipri, Ardeşen'de Ʒ̆ipri, Ʒ̆irpi, Atina'da Ʒipri olarak da bilinir.

5. Ʒxemuri bot. Gürgen ağacı, istiriç ağacı
( Carpinus betulus, Corylaceae familyası )
Atina'da Ʒxembi, Furt̆ona'da Ʒxrembi ya da Ʒxemri denir.

6. Txomu bot. Kızılağaç
( Alnus glutinosa ve A. incana,
Betulaceae familyası )
Txombu da denir. Viʒ̆e'de bu ağaca Mşkvela adı verilir.

7. Mula bot. Karaağaç
( Ulmus minor Ulmaceae )

8. Telamuşi bot. Dağ karaağacı
( Ulmus glabra, Ulmaceae familyası )

9. Kçe ca bot. Akkavak
( Populus alba, Salicaceae familyası )

10. Ç̆adari bot. Doğu çınarı
(Bölgeye ve kullanım alanına göre halk arasında Kavlağan, Kavlak, Gavulağan, Çilbirtir, Çaymığ, Biladan da denir )
( Platanus orientalis, Platanaceae familyası )
Qavlani de denir.

11. Zevidi bot. Ak söğüt
( Salix alba,
Salicaeae familyası )

12. Ncakçe bot. Boz söğüt
( Salix cinerea )

13. Barna bot. Akçaağaç, isfidan, isfendan
( Acer trautvetteri, Aceraceae familyası )
Ardeşen'de Sp̆idani olarak bilinir.

14. Nuzu bot. Doğu ladini
( Picea orientalis, Pinaceae familyası )

15. Ank̆ra bot. Porsuk ağacı
( Taxus baccata, Taxaceae familyası )

16. Ʒelti bot. Bodur ardıç
( Juniperus communis ssp. nana )

17. Şorç̆i bot. Kuş üvezi
( Sorbus aucuparia, Rosaceae familyası )
Atina'da Şoç̆i denir.

18. Kortura mula bot. Akçaağaç yapraklı üvez
( Sorbus terminalis, Rosaceae familyası )
Ngola mula ve Ngola duʒxu olarak da bilinir.

19. Mtuti mʒxuli bot. Gilaburu, dağdağan ağacı, giligili
( Viburnum opulus, Caprifoliaceae familyası )

20. Mşkeri bot. Komar, mor çiçekli orman gülü, alp gülü
( Rhododendron ponticum, Ericaceae familyası )

21. Kçe mşk̆eri bot. Kafkas orman gülü
( Rhododendron caucasicum, Ericaceae familyası )
( foto. Mustafa Kuyumcu, Abuʒori )

22. Yeli bot. Zifin, yelçiçeği, sarı ağu
( Rhododendron luteum, Ericaceae familyası )
Furt̆ona'da Mşk̆eri nkolo olarak bilinir.

23. Let̆a oşk̆uri bot. yaprakları komarınkine benzeyen, sürünücü ve çok yıllık, çan şeklinde pembe çiçekler açan, tohumları yenen bir bitki türü
( Epigaea Gaultheroides, Ericaceae familyası )
( foto. İ.Aleksi, Tolikçeti )

24. Ʒanaqo bot. Büyük ayı üzümü
( Vaccinnium arctostaphylos, Ericaceae familyası )
Megrellerin Ʒinqa dedikleri bu bitki Çxala'da Ʒanaqo, Arkabi'de Ʒanak̆o, Atina'da Lik̆aba, Ardeşen'de Ʒela ve Nʒela, Dutxe'de Ʒera, Furt̆ona'da Mʒela ya da Xoşk̆a mʒela adıyla bilinir.
( foto. İsmail Bucaklişi, Noxlamsu )

25. K̆anʒxanaqo bot. Çoban üzümü, yaban mersini, mersin yapraklı ayıüzümü
( Vaccinium myrtillus, Ericaceae familyası )
Xopa'da bu adla bilinen bitkiye Viʒ̆e'de K̆anʒxanak̆a, Atina'da Anʒera, Furt̆ona'da Let̆a mʒela denmektedir. Megreller bu bitkiye Maʒ̆k̆vint̆ia derler.

26. Luk̆umxa bot. barut ağacı, erkek akdiken, siyah kızılağaç
( Rhamnus frangula ya da Frangula alnus ve özellikle Rhamnus frangula pontica )
Atina'da ʒ̆ik̆ari ya da ʒ̆ik̆ai , Ardeşen'de K̆at̆umca ya da Nok̆umxa ve Viʒ̆e ve Xopa'da Luk̆umxa adıyla bilinir. Megreller bu bitkiye Lek̆upxa ya da Lek̆uxa derler.

27. Çxarazi bot. Frenk üzümü, çeçem, it üzümü
( Ribes orientale, Grossulariaceae Familyası )

28. Xaali bot. İğ ağacı, iğcik, papazkülahı, papaztakkesi
( Euonymus europaeus, Celastraceae famlyası )

29. Txak̆ak̆ali bot. Patlak
( Staphylea pinnata, Staphyleaceae familyası )

30. Mt̆k̆uri k̆ak̆ali bot. Yalankoz
( Pterocarya fraxinifolia, Juglandaceae familyası )

Kaynaklar:
• BUCAKLİŞİ, İsmail Avcı, Hasan UZUNHASANOĞLU. Lazuri – Turkuli Nenapuna, Lazca –Türkçe Sözlük. Akyüz Yayınları. İstanbul 1999.
• KADSHAIA, Otar; Heinz FÄHNRICH. Mingrelisch – Deutsches Wörterbuch. Reichert Verlag, Wiesbaden, 2001.
• BAYTOP, Prof. Dr. Turhan. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları: 578. Ankara 1997.
• PHILLIPS, Roger. Wild Flowers of Britain . London 1977.
• MATARACI, Tuğrul. Ağaçlar, Doğa Severler İçin Rehber Kitap, Marmara Bölgesi Doğal–Egzotik Ağaç ve Çalıları. TEMA Vakfı Yayınları. İstanbul 2004.
• TEKİN, Erdoğan. Türkiye'nin En Güzel Yabani Çiçekleri. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. İstanbul 2005.
• UZUNHASANOĞLU, Hasan. Lazca Bitki İsimleri Üzerine Bir Deneme; Mzgudape. Mjora Lazepeşi Nena. Sayı II. s. 43-45.
• Türkçe–Gürcüce Sözlük. Gürcistan–Türkiye Bilimsel-Kültürel İlişkiler Derneği. Lai Çlaidze'nin Redaksiyonuyla, II cilt. İstanbul, 2001.
• AMSE – de JONG, Dr. Tine H. Laz–English Dictionary. Kaukasus–Verlag, 2004.
• Çikobava, Arnolt. Çhanuri Taksthebi, Xopuri Khilokhavi. Tbilisi, 1970.
• Amse – de Jong, Dr. Tine H. Laz – English Dictionary . Kaukasus – Verlag, 2004.
• İsmail Bucaklişi, Hasan Uzunhasanoğlu – İrfan Aleksiva - Büyük Lazca Sözlük, Didi Lazuri Nenapuna ( Lazca - Türkçe / Türkçe - Lazca )Çiviyazıları, 2007.
• Kuş sesleri, telif hakkı olmayan, kullanıma açık Xeno-Canto.Org sitesinden indirilip uygun formata çevrildi. 2026
Edit: Yavuz Yazıcı Mjora.Com 2026

🍪 Çerez Kullanımı